სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში წამების ფაქტების გამოძიებასთან დაკავშირებით არასამთავრობო ორგანიზაციების ერთობლივი განცხადება

ერთი წლის წინ, 2012 წლის 18 სექტემბერს, მედიაში გავრცელდა პენიტენციურ სისტემაში პატიმართა წამების, არაადამიანური და ღირსებისშემლახავი მოპყრობის კადრები, რამაც ნათლად წარმოაჩინა ადამიანის უფლებების დარღვევის სიმძიმე და მასშტაბები სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში. 18 სექტემბერს და შემდგომში გამოქვეყნებული კადრები ადასტურებდა არასათანადო მოპყრობის იმ პრაქტიკას, რომელზეც მანამდე საქართველოს სახალხო დამცველი და არასამთავრობო ორგანიზაციები აქტიურად უთითებდნენ. თუმცა, აღნიშნული შეფასებების საპასუხოდ, შიდა კონტროლის მექანიზმების, საგამოძიებო და პროკურატურის ორგანოების ლოიალურობით, პოლიტიკური ნების არაარსებობითა და უმოქმედობით დაუსჯებლობის სინდრომისა და არასათანადო მოპყრობის პრაქტიკის წახალისება ხდებოდა.

„ციხის კადრების“ გავრცელების შემდეგ საზოგადოება მოითხოვდა დამოუკიდებელი, მიუკერძოებელი და ეფექტური გამოძიების დროულ ჩატარებას არამხოლოდ გავრცელებულ კადრებზე, არამედ ყველა სხვა არასათანადო მოპყრობის ფაქტზე, რომელსაც შეიძლებოდა ადგილი ჰქონდა პენიტენციურ სისტემაში, თუ დროებითი მოთავსების იზოლატორებში[1]. ამ საქმეებზე ეფექტური და დამოუკიდებელი გამოძიების ჩატარებაზე მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესი სამართლიანობის აღდგენის, წარსულის გააზრების და უფლებათა დარღვევის მსხვერპლების რეაბილიტაციის აუცილებლობით იყო განპირობებული.

სამწუხაროდ, დღეს, კადრების გავრცელებიდან ერთი წლის შემდეგ, საზოგადოებას არ აქვს სრული სურათი ადამიანის უფლებათა იმ სისტემური დარღვევის შესახებ, რომელსაც ადგილი ჰქონდა სასჯელაღსრულების სისტემაში. ამ ფაქტებზე მიმდინარე გამოძიების შედეგები არ არის გამჭვირვალე.  საზოგადოებისთვის ცნობილია მხოლოდ გამოძიებასთან დაკავშირებული რამდენიმე ზოგადი ინფორმაცია, მათ შორის, ცალკეულ პირთა მიმართ არსებითი განხილვით გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენები, 8 ბრალდებულთან დადებული საპროცესო შეთანხმება და ვლადიმერ ბედუკაძის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლება “განსაკუთრებული თანამშრომლობის შესახებ” საპროცესო შეთანხმების საფუძველზე.[2]

მიგვაჩნია, რომ წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობაში ბრალდებულ პირთან საპროცესო შეთანხმების გაფორმება და პასუხისმგებლობისგან სრულად გათავისუფლება,  ეწინააღმდეგება საერთაშორისო სამართლის, მათ შორის, “წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის და დასჯის წინააღმდეგ” გაეროს კონვენციას, რომელიც ადგენს ხელმომწერი სახელმწიფოების ვალდებულებას დანაშაულის სიმძიმის გათვალისწინებით უზრუნველყონ მისი დასჯადობა შესაბამისი სასჯელით.[3] აღნიშნულის გათვალისწინებით, ვფიქრობთ, რომ წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობაში ბრალდებული პირის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლება, მისი თანამშრომლობის ხარისხის მიუხედავად, ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს მიერ საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრ ვალდებულებებს.

ამას გარდა, საზოგადოებაში რჩება განსაკუთრებული ინტერესი არასათანადო მოპყრობის პრაქტიკის, მისი მასშტაბების, ორგანიზატორი და განმახორციელებელი პირების, პოლიტიკური თანამდებობის პირების პასუხისმგებლობისა და საქმის სხვა გარემოებების მიმართ. საზოგადოება ასევე დაინტერესებულია მიიღოს ინფორმაცია ბრალდებულებთან გაფორმებული საპროცესო შეთანხმებების პირობებისა და მათი დადების მიზანშეწონილობის/აუცილებლობის შესახებ. ამის მიუხედავად, საპროცესო შეთანხმების არც ერთი დოკუმენტი ამ ეტაპზე საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი არ არის.ზოგადად კი მწირია ინფორმაცია გამოძიების მიმდინარეობის, დადგენილი გარემოებებისა და ამჟამად არსებული შედეგების თაობაზე.

კადრების გავრცელებიდან ერთი წლის შემდეგ დროული და ეფექტური გამოძიების პირობებში ნათელი უნდა იყოს რა მასშტაბებისა და ხარისხის დანაშაულს ჰქონდა ადგილი თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში, რამდენ პირი დაექვემდებარა წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობას, ვინ და რა მოცულობით მონაწილეობდა აღნიშნული დანაშაულის მომზადებასა და განხორციელებაში. სწრაფი და ეფექტური გამოძიების ჩატარება, ისევე როგორც მისი შედეგების გასაჯაროება მნიშვნელოვანია არამხოლოდ მართლმსაჯულების განხორციელებისა და დანაშაულის შემდგომი პრევენციისთვის, არამედ საზოგადოების მიერ წარსულის გააზრებისთვის.

ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, მივმართავთ შესაბამის უწყებებს საზოგადოებას წარუდგინონ დეტალური ანგარიში სასჯელაღსრულების სისტემაში წამებისა და არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე ერთი წლის განმავლობაში მიმდინარე გამოძიებისა და მისი შედეგების თაობაზე. ასევე იმ პროგრამებისა და შედეგების თაობაზე, რომელიც სახელმწიფომ წამებისა და არაადამინური მოპყრობის მსხვერლების რეაბილიტაციისა და რესოციალიზაციის მიზნით განახორციელა. დამატებით კიდევ ერთხელ მოვუწოდებთ მთავარ პროკურატურას გაასაჯაროოს ბრალდებულებთან დადებული საპროცესო შეთანხმების დოკუმენტები (პირადი ცხოვრების ინტერესის დაცვით).

 

Joint statement of non-governmental organizations regarding investigation of facts of torture in the penitentiary system

 

One year ago, on 18 September 2012, videos emerged in the media showing torture and the inhumane and degrading treatment of prisoners in the penitentiary system. These videos clearly demonstrated the severity and scale of human rights violations in the penitentiary facilities. The footage released on 18 September and afterwards confirmed the existence of maltreatment, which the Ombudsman of Georgia and non-governmental organizations had been actively pointing out. However, the state internal control mechanisms and the bodies with investigative and prosecutorial responsibilities were too lenient, and there was an absence of political will and action. This situation consequently encouraged impunity and the maltreatment of prisoners in the penitentiaries.

After the release of the prison footage, society demanded (in Georgian) an independent, impartial, effective and timely investigation, not only into the released footage, but also into any other instances of maltreatment in the penitentiary system or pre-trial detention facilities. The high public interest in an effective and independent investigation of these cases was caused by the need to restore justice, rethink the past and rehabilitate the victims.

Unfortunately, one year after the release of the footage, society does not have a complete picture of the systematic violations of human rights that took place in the penitentiary system. The results of the investigation into these facts are not transparent. Only general information about the investigation is known to the public, including information about the convictions of several individuals secured by trials on merit, plea agreements with 8 defendants and the dropping of charges against Vladimer Bedukadze (in Georgian) on the basis of a plea agreement on “special cooperation”.

We think that plea bargaining and the dropping of charges against individuals convicted of torture ad inhuman treatment contradicts international law, including the UN Convention against Torture and Other Cruel, Inhumane or Degrading Treatment or Punishment , which stipulates that state parties have the obligation to make these offences punishable by appropriate penalties which take into account their grave nature.

Therefore, we believe that dropping charges against individuals convicted of torture and inhuman treatment, despite the level of cooperation, contravenes Georgia’s internationally agreed obligations.

In addition, there remains a high level of public interest in regards to the practice of maltreatment and its scale, and information about the individuals who were supervising and committing the crimes and the responsibility of politicians, as well as other aspects of the case. The public is also interested in having information on terms of plea agreements made with the convicted individuals and justifiability/necessity to make such agreements. Despite this, none of these agreements are publicly accessible. In general, there is little information about the course of the investigation, the established facts and existing results.

One year after the release of the footage, a timely and effective investigation must clarify: what was the scale and degree of the crimes in the detention facilities? How many people were subjects of torture and inhumane treatment? Who participated in the preparation and perpetration of said crimes and to what degree? Conducting a timely and effective investigation, as well as publishing its results, is important for both justice and crime prevention, and for society to be able to rethink the past.

Subsequently, we call on the responsible agencies to present a detailed account of the one year investigation and its results to the public. It should also include information on the programs and their results aiming to rehabilitate and re-socialize the victims. Moreover, we once again call on the Prosecutor’s Office to publish the documents of plea agreements made with the defendants (by protecting privacy interests).

 

Human Rights Education and Monitoring Center (EMC)

Article 42 of the Constitution

Georgian Young Lawyers’ Association

Transparency International Georgia

Human Rights Center

Open Society Georgia Foundation (OSGF)

Georgian Democracy Initiative

International Society for Fair Elections and Democracy (ISFED)

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

ფონდი ღია საზოგადოება საქართველო (OSGF)

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება (ISFED)

[1]არასამთავრობო ორგანიზაციების სპეციალური განცხადება: http://gyla.ge/geo/news?info=755

[2]თბილისის საქალაქო სასამართლოს განცხადება: http://www.tcc.gov.ge/index.php?m=443&newsid=533

 

[3]http://www.un.org/documents/ga/res/39/a39r046.htm

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s