კოალიცია შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმის პროცესს ეხმაურება

(For English version please scroll down)

კოალიცია „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ ეხმაურება საქართველოს მთავრობის მიერ შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმის ფარგლებში მომზადებულ კანონპროექტთა პაკეტს, რომელიც ითვალისწინებს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან გამოყოფას და მისგან გამომდინარე ცვლილებებს.

კოალიცია მიესალმება საქართველოს მთავრობის მზაობას, მოახდინოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელთ არსებული ჭარბი ძალაუფლების დეკონცენტრაცია და შექმნას ინსტიტუციურად და ფუნქციურად გამიჯნული სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური. თუმცა, მნიშვნელოვანია ამთავითვე აღინიშნოს, რომ ნაცვლად ფრაგმენტული ხასიათის ცვლილებებისა, აუცილებელია შემუშავებულ იქნას შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმირების ერთიანი კონცეფცია, რომელიც დაეფუძნება სისტემის წინაშე მდგომი გამოწვევებისა და საჭიროებების შესახებ სახელმწიფოსა და სამოქალაქო საზოგადოებას შორის კონსესუსურ ხედვას.

რეფორმის პროცესი

ვფიქრობთ, უაღრესად მნიშვნელოვანია პროცესი წარიმართოს სახელმწიფოსა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებს შორის დიალოგის რეჟიმში და სამოქალაქო საზოგადოებას ჰქონდეს ადეკვატური დრო და შესაძლებლობა, აქტიურად ჩაერთოს რეფორმის ყველა ეტაპზე. საგულისხმოა, რომ პროცესის გამჭვირვალობა და არასამთავრობო სექტორის ჩართულობა, ვერ იქნა უზრუნველყოფილი წინამდებარე კანონპროექტის შემუშავების საწყის ეტაპზე, რაც ნეგატიურად უნდა შეფასდეს.  კერძოდ, 2015 წლის თებერვალში, მთავრობის დადგენილებით, კრიზისების საბჭოსთან შეიქმნა შს სამინისტროს რეფორმის საკითხებზე  მომუშავე უწყებათაშორისი კომისია, რომელიც მხოლოდ სახელმწიფო სტრუქტურების წარმომადგენლებით დაკომპლექტდა (მასში არ აღმოჩნდნენ აკადემიური წრის, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ექსპერტული ჯგუფების წარმომადგენლები). ამავდროულად, კრიზისების საბჭოსთან შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი, რომელში მონაწილეობაც, მათ შორის, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებს შესთავაზეს. სამწუხაროდ, სამუშაო ჯგუფის ფარგლებში წევრებს შორის საფუძვლიანი მსჯელობისა და დისკუსიის შესაძლებლობა არ შექმნილა. ზოგადად, ბუნდოვანი დარჩა რა პრინციპით და რა პროცედურის შესაბამისად მოხდა სამუშაო ჯგუფის დაკომპლექტება.

2015 წლის 28 მარტს სამუშაო ჯგუფმა ერთადერთი გაცნობითი ტიპის შეხვედრა გამართა, რომელსაც მხოლოდ კრიზისების მართვის საბჭოს თანამშრომლები და რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის და აკადემიური წრის წარმომადგენელი ესწრებოდა. აღნიშნული გაცნობითი ხასიათის შეხვედრის შემდგომ კრიზისების საბჭოს მხრიდან შსს-ს რეფორმასთან დაკავშირებით კომუნიკაცია არ გამართულა. აღსანიშნავია, რომ მთავრობის მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო პაკეტი სამუშაო ჯგუფის მონაწილეობის გარეშე და მის ფარგლებს მიღმა შემუშავდა. რაც შეეხება,  კანონპროექტების შემუშავების შემდგომ მთავრობის მიერ ორგანიზებულ ორ სამუშაო შეხვედრას, აღნიშნული მისასალმებელია,  თუმცა ცალსახაა, რომ იგი ვერ ჩაითვლება პროცესში სრულფასოვანი ჩართულობის მექანიზმად.

რეფორმის კონცეფცია და კანონპროექტები

რაც შეეხება თავად უსაფრთხოების სამსახურის შექმნასა და მასთან დაკავშირებულ საკითხებს გვსურს აღვნიშნოთ შემდეგი: თუ გავითვალისწინებთ, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის საქმიანობას გააჩნია პოტენციალი დაარღვიოს საყოველთაოდ აღიარებული ადამიანის უფლებები და ძირითადი თავისუფლებები, უაღრესად მნიშვნელოვანია, რომ ამ მიმართულებით განხორციელებული ნებისმიერი ცვლილება ეფუძნებოდეს არსებული საჭიროებებისა და გამოწვევების, ასევე საერთაშორისო პრაქტიკისა და გამოცდილების ღრმა ანალიზს.

წარმოდგენილ საკანონმდებლო პაკეტთან მიმართებით გვსურს ყურადღება გავამახვილოთ შემდეგ ფუნდამენტურ საკითხებზე:

  • უსაფრთხოების სამსახურის პოლიტიზირების საფრთხე – წარმოდგენილი კონცეფცია, ინსტიტუციური თვალსაზრისით, უშიშროების სამსახურების საქმიანობის ფუნდამენტურ ცვლილებას არ ითვალისწინებს. შესაბამისად, დღის წესრიგში ისევ დგას საკითხი, რამდენად არსებობს ინსტიტუციური გარანტიები იმისათვის, რომ უშიშროების სამსახურების გამოყენება არ მოხდეს პოლიტიკური განზრახვებით, მმართველი ხელისუფლების ინტერესების გატარების, მისი ძალაუფლებისა და სტაბილურობის შენარჩუნების მიზნით. შესაბამისად, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ შს სამინისტროდან უსაფრთხოების სამსახურების ტექნიკური გამიჯვნა არსებითად იმოქმედებს მათ რეალურ გავლენაზე სახელმწიფო მართვის პროცესების ან სოციალური კონტროლის მიმართულებით. მიუხედავად იმისა, რომ უსაფრთხოების სამსახური მთავრობასთან ერთად პარლამენტის წინაშეც არის ანგარიშვალდებული, კანონპროექტი ითვალისიწნებს არა პარლამენტის მიერ რეალური კონტროლის განხორციელებას და ანგარიშვალდებულების ეფექტური მექანიზმის შექმნას, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ ფორმალურ პასუხისმგებლობას.
  • სამსახურის ძირითადი უფლებამოსილებანისაკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურე სახელმწიფო უსაფრთხოების წინაშე მდგარ საფრთხეებზე რეაგირების მიზნით, აღჭურვილია კლასიკური საპოლიციო უფლებამოსილებებით, კერძოდ საქმის გამოძიების, პირთა ძებნა-დაკავების, ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განხორციელების და სხვა. აღნიშნულთან მიმართებით საგულისხმოა, რომ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის რეკომენდაციის თანახმად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების მაღალი რისკი, ისევე როგორც ფუნქციათა დუბლირება, უსაფრთხოების სამსახურებს არ უნდა გააჩნდეთ კლასიკური საპოლიციო უფლებამოსილებანი, როგორიცაა მაგალითად გამოძიება, დაკავება/დაპატიმრება.[1]

როგორც დემოკრატიული სახელმწიფოების უმრავლესობის პრაქტიკა აჩვენებს, უსაფრთხოების სამსახურის უმთავრესი დანიშნულება ინფორმაციის შეგროვება და ანალიზია, შესაბამისად – ეს სამსახური დაკავების/დაპატიმრების უფლებამოსილებით აღჭურვილი არ არის. საჭიროებიდან გამომდინარე, დაკავება/დაპატიმრების ღონისძიებების განხორციელება საპოლიციო ძალების საშულებით ხდება. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ არსებობენ რიგი ქვეყნები, რომლებიც უსაფრთხოების სამსახურს ანიჭებენ პირის დაკავების მანდატს, თუკი დადგინდება, რომ მან ჩაიდინა ან არსებობს საფრთხე რომ ჩაიდენს ეროვნული უსაფრთხოების წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულს, თუმცა მსგავსი პრაქტიკის არსებობა უმეტესწილად ისეთი ქვეყნებისათვის არის დამახასიათებელი, სადაც არ არსებობს განცალკევებით მდგომი უსაფრთხოების სამსახური და აღნიშნულ ფუნქციებს პოლიცია ითავსებს. [2]

აღნიშნულის გათვალისწინებით, ვთვლით, რომ უსაფრთხოების სამსახურის ძირითადი უფლებამოსილებები საჭიროებს ძირეულ გადახედვას, კერძოდ ნაცვლად განუსაზღვრელი მასშტაბების საპოლიციო უფლებამოსილების ავტომატურად მინიჭებისა, საჭიროა, ერთი მხრივ გაანალიზდეს საქართველოში არსებული პრაქტიკა და საჭიროებები, ხოლო მეორე მხრივ დეტალურად იქნეს შესწავლილის ზემოთდასახელებული ქვეყნების გამოცდილება, რაც საშუალებას მოგვცემს შერჩეულ იქნეს საქართველოსთვის ოპტიმალური მოდელი.

  • იძულებითი ღონისძიებებისაკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, იძულებითი ღონისძიების გამოყენების კუთხით სამსახურის მოსამსახურე, ფაქტიურად გათანაბრებულია პოლიციის თანამშრომელთან. ვფიქრობთ, კრიტიკულად უნდა გაანალიზდეს რამდენად აუცილებელია აღნიშნული უფლებამოსილებების მინიჭება უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენელთათვის.

აღსანიშნავია, რომ დემოკრატიული სახელმწიფოების უმეტესობა უსაფრთხოების სამსახურს არ ანიჭებს ძალის გამოყენების უფლებას, უფრო მეტიც სამსახურის თანამშრომლები, ძალის გამოყენების კუთხით, გათანაბრებულნი არიან საზოგადოების რიგით წევრებთან. იმ შემთხვევაში, კი როდესაც უსაფრთხოების სამსახური, საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, საჭიროებს ძალისმიერ ღონისძიებების გამოყენებას, იგი ვალდებულია დახმარების მისაღებად საპოლიციო დანაყოფებს მიმართოს. საერთაშორისო გამოცდილება მიუთითებს, უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა უფლებამოსილებაზე მიმართონ პოლიციის იმ პირის დაკავების მოთხოვნით, რომელმაც ჩაიდინა ან არსებობს ეჭვი, რომ ჩაიდენს სახელმწიფო უსაფრთხოების წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულს, ისევე როგორც მოითხოვონ კონკრეტულ ოპერაციებში პოლიციის თანამშრომლის თანხლება, თუკი არსებობს ეჭვი, რომ მათ სიცოცხლეს შესაძლოა საფრთხე დაემუქროს.[3]

  • უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის დანიშვნა – კონცეფციის მიხედვით, უსაფრთოხების სამსახურის უფროსის კანდიდატურის ნომინირებას ახდენს პრემიერ-მინისტრი და წარუდგენს მთავრობას. მთავრობის მხარდაჭერის შემთხვევაში, კანდიდატურა წარედგინება პარლამენტს, რომელიც უბრალო უმრავლესობით ირჩევს სამსახურის უფროსს. შემოთავაზებული ცვლილებების თანახმად, იზრდება საკანონმდებლო ორგანოს როლი, როგორც სამსახურის უფროსის დანიშვნის, ასევე მის მიმართ უნდობლობის გამოცხადებისა თუ ყოველწლიური ანგარიშის მოსმენის კუთხით, რაც ცალსახად მისასალმებელია. თუმცა მიუხედავად ამისა წარმოდგენილი კონცეფციით, გადაწყვეტილების მიღება მხოლოდ საპარლამენტო უმრავლესობის მიერ ხდება. იმის გათვალისწინებით, რომ პრემიერ-მინისტრი, მთავრობის შემადგენლობა და საპარლამენტო უმრავლესობა არჩევნებში გამარჯვებული ერთი და იგივე პოლიტიკური გუნდია, სამსახურის უფროსის შერჩევის შემოთავაზებული მრავალსაფეხურიანი სისტემა არ გამორიცხავს კონკრეტული პოლიტიკური ჯგუფის მიერ გადაწყვეტილების ერთპიროვნულად მიღების საფრთხესა და უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის  თანამდებობაზე კანდიდატის პოლიტიკური ნიშნით შერჩევას.
  • ე.წ. „ოდეერების დაკანონება“ – საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის #337 დადგენილებით დამტკიცებული შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების თანახმად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფლება აქვს განსაკუთრებული მნიშვნელობის სახელმწიფო დაწესებულებებსა და ორგანოებში დანიშნოს უსაფრთხოების საკითხებში ოფიცრები. ე.წ. „ოდეერების“ მანკიერი პრაქტიკა, რომელიც საბჭოთა კავშირის გადმონაშთს წარმოადგენს და არც ერთ დემოკრატიულ სახელმწიფოში არ გვხვდება არაერთხელ გამხდარა არასამთავრობო ორგანიზაციათა კრიტიკის საგანი. კოალიციამ „გამჭვირვალე და დამოუკიდებელი მართლმსაჯულებისათვის“ ამ საკითხზე დეტალურად ისაუბრა 2015 წლის 9 თებერვალს გამართულ კონფერენციაზე, რომელსაც ესწრებოდნენ შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე ლევან იზორია და თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე ირაკლი სესიაშვილი. მათ მიერაც აღინიშნა, რომ არსებული სისტემა ხარვეზიანია და საჭიროებს რეფორმას. თუმცა შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ შემოთავაზებული კანონპროექტით არა ე.წ. „ოდეერების“ ინსტიტუტის გაუქმება და სისტემის რეფორმა ხდება, არამედ „ოდეერების“ ინსტიტუტის დაკანონება. მთავრობის დადგენილების ნაცვლად, უკვე კანონი მიანიჭებს უფლებას უსაფრთხოების სამსახურს სხვადასხვა უწყებებში დანიშნოს უშიშროების საკითხებში ოფიცრები. სახელმწიფომ უარი უნდა თქვას ქვეყნის უსაფრთხოების დაცვის საბჭოურ მეთოდებზე და ე.წ. ოდეერების ინსტიტუტზე. შინაგან საქმეთა სისტემის რეფორმა წარმატებული მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნება თუ იგი ადამიანის უფლებათა პატივისცემას და დემოკრატიულ ღირებულებებს დაეყრდნობა.
  • პერსონალურ მონაცემთა დაცვა – ასევე, სამსახურის საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, არანაკლებ მნიშვნელოვანია პერსონალურ მონაცემთა დამუშავებასთან დაკავშირებით კონკრეტული რეგულირების არსებობა, რომელიც განსაზღვრავს არამხოლოდ სხვადასხვა კატეგორიის პერსონალურ მონაცემთა შენახვის ვადებს, არამედ საჭიროების შემთხვევაში მათი განადგურების ფორმებს და სხვადასხვა სახის პერსონალურ მონაცემებზე პირთა დაშვების რეჟიმს.[4] საკითხი განსაკუთრებით, მნიშვნელოვანია თუ გავითვალისწინებთ, რომ „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება არ ვცელდება სახელმწიფო უსაფრთხოების (მათ შორის, ეკონომიკური უსაფრთხოების), თავდაცვის, სადაზვერვო და კონტრდაზვერვითი საქმიანობების მიზნებისათვის სახელმწიფო საიდუმლებისათვის მიკუთვნებულ მონაცემთა დამუშავებაზე.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, ვთვლით, რომ უაღრესად მნიშვნელოვანია შსს რეფორმის ერთიანი კონცეფცია ადეკვატურად პასუხობდეს სამართალდამცავი სისტემის წინაშე მდგარ მთელ რიგ გამოწვევებს და არ შემოიფარგლებოდეს მხოლოდ სამინისტროსგან უსაფრთხოების სამსახურის გამოყოფით. იმისათვის, რომ ინიცირებული ცვლილებები ჩაითვალოს სრულყოფილად და ადეკვატურად, არსებული რეალობის გათვალისწინებით, ვფიქრობთ საჭიროა რეფორმა  მოიცავდეს ისეთ საკითხებს როგორიცაა:

  • სამართალდამცავი სისტემის, კერძოდ, საპოლიციო სამსახურების პოლიტიზირების პრობლემა
  • ცენტრალიზაციის მაღალი ხარისხი და საპოლიციო სამსახურებზე პოლიტიკური გავლენების რისკი
  • კომპეტენციათა დუბლირება და ცალკეული სამსახურების ფუნქციების ბუნდოვანება
  • პრევენციული საპოლიციო ფუნქციების სახიფათო ბუნება
  • საგამოძიებო სისტემაში არსებული ხარვეზები
  • შს სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის სისტემის დახვეწის საჭიროება
  • სამართალდამცავების მიერ ჩადენილი დანაშაულების ობიექტურად და მიუკერძოებლად გამოძიებ
  • გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების მაღალი სტანდარტის დანერგვა

აღნიშნული მოსაზრებების გათვალისწინებით, ვფიქრობთ, რომ წარმოდგენილი საკანონმდებლო პაკეტით მოცული რიგი საკითხები გადამუშავებას საჭიროებს, რათა მასში ჩაიდოს უსაფრთხოების სამსახურის პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის უზრუნველყოფის მყარი ინსტიტუციური გარანტიები და მოხდეს კანონპროექტის  ამჟამინდელი ვერსიით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების არსებული პრაქტიკისა და საერთაშორისი გამოცდილების ჭრილში გააზრება, ასევე ამ სამსახურის ანგარიშვალდებულების მექანიზმის დახვეწა.

რაც შეეხება თავად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეფორმირების საკითხს, იმედს ვიტოვებთ, რომ შემოთავაზებული ცვლილებები წარმოადგენს პროცესის მხოლოდ პირველ ეტაპს, ხოლო შემდგომი ნაბიჯები მიმართული იქნება სისტემის წინაშე მდგარი პრობლემების ანალიზისაკენ, რაც უზრუნველყოფს არსებული რეალობისათვის შესაბამისი სრულყოფილი და ადეკვატური ცვლილებების ინიცირებას.

Coalition Comments on the Ministry of Interior Reform Process

The Coalition for an Independent and Transparent Judiciary would like to comment on the Government of Georgia authored bill drafted as part of the Ministry of Interior reform, which provides for separation of the State Security Service from the Ministry of Interior and the resulting changes.

The Coalition welcomes readiness of the Government of Georgia to deconcentrate abundant powers within the Ministry of Interior of Georgia and set up functionally and institutionally separated State Security Service. Yet, it is important that instead of fragmented changes, it is crucial to develop an integrated concept of the Ministry of Interior reform, which will be built on the consensus vision of the state and civil society on the challenges and needs that the system is facing.

Reform Process

We find it of vital importance that the process is carried through a dialogue between the state and civil society representatives and the civil society has adequate time and opportunity to be actively involved in all stages of the reform. Importantly, transparency of the process and involvement of NGO sector were not secured at initial stage of the bill’s development, thus deserving negative response. In particular, in February 2015 an Inter-Agency Commission working on the MoI reform issues was set up by the Government resolution with the Crises Council, consisting of representatives from the state structures only (it did not include representatives of academic circles, NGOs, or expert groups). At the same time, a working group was set up with the Crises Council and, among others, NGO representatives were invited to participate. Unfortunately, there was no opportunity to have a profound debate and discussion among members as part of the working group. In general, the principles and procedure behind staffing the working group remained unclear.

On 28 March 2015 the working group has organized the only introductory meeting, attended by the Crises Management Council staff and representatives of few NGOs and academic institutions only. Following this introductory meeting, the Crises Council has not made any communication on the MoI reform. Remarkably, legislative package submitted by the Government was developed without the working group’s participation and beyond its framework. As for the two workshops organized by the Government after drafting the bill, we would like to welcome these but obviously they cannot be viewed as a mechanism for full-fledge participation in the process.

Reform Concept and the Draft Laws

We would like to comment the following in connection with setting up the Security Service and related issues: bearing in mind that the State Security Service activities may potentially breach universally recognized human rights and freedoms, it is crucial that any amendments in this area are based on deep analysis of current needs and challenges, as well as international practices and experience.

With respect to submitted legislative package we would like to focus on the following fundamental issues:

  • Risks of politicizing the Security Service – submitted concept does not provide for fundamental changes in the activities of security services from institutional standpoint. Accordingly, availability of institutional guarantees preventing the use of security services for political purposes and pursuit of interests of the ruling authorities aimed at preserving its power and stability, is still on the agenda. Hence, it is less expected that technical separation of security services from the MoI will substantially influence their real impact on the state governing processes or social control. Although the Security Service along with the Government is accountable before the Parliament, the draft Law provides for a formal responsibility only and not exercise of a real control by the Parliament and setting up an effective accountability mechanism.
  • Major powers of the Servicepursuant to the bill, to react to risks challenging the state security, the State Security Service staff are equipped with classical law-enforcement powers, including investigation of a case, search-detention of individuals, conduct of operative-search activities, etc. Notably, according to the recommendation of the Parliamentary Assembly of Council of Europe, in order to avoid a high risk of abuse of powers as well as duplication of functions, security services should not be granted classical law-enforcement powers such as investigation, detention/arrest.[1]

Practices of majority of democratic states demonstrate that a key task of the security service is to collect and analyze information, and accordingly this service is not authorized to carry out detentions/arrests. Upon need, detentions/arrests are carried out through law-enforcement forces. Yet, there are countries that mandate the security service to detain a person if s/he has committed or there is a threat of committing a crime against national security. However, similar practice is mostly attributed to countries where there is no separate security service and these functions are covered by the police.[2]

Given the above, we find that major powers of the Security Service require fundamental revision. In particular, instead of automatically granting unlimited law-enforcement powers, it is necessary, on one hand, to analyze current practices and needs in Georgia, and on the other hand to thoroughly study the experience of above-mentioned countries, thus enabling us to select optimal model for Georgia.

  • Compulsory measuresin accordance with the bill, in terms of application of compulsory measures the staff of the Service are in fact on equal terms with the police staff. We think the need to grant such powers to the Security Service representatives requires critical analysis.

Remarkably, majority of democratic states do not grant the security service the right to use force. Moreover, in terms of use of force, the service staff is on equal terms with ordinary members of the society. In cases when the security service requires use of force measures in view of specifics of its activities, it is obligated to approach police units for assistance. International experience refers to powers of the security service staff to address the police with a request to arrest a person who has committed or there is a suspicion of committing a crime against national security, as well as to request the escort of police officers in concrete operations should there be a suspicion that their lives could be jeopardized.[3]

  • Appointment of the Security Service Head – under the concept, the Prime Minister nominates the Security Service Head and submits the candidate to the Government. In case of the Government support, the nominee is submitted to the Parliament, which elects the Service Head by a simple majority. Pursuant to the proposed amendments, a role of the legislative body is increased in terms of appointment of the Service Head as well as expressing a vote of no confidence and hearing the annual report, which is clearly positive. Yet, nevertheless, under the proposed concept the decision is made by the parliamentary majority only. Taking into account that the Prime Minister, the Government and the parliamentary majority represent the same political team that had won the elections, the proposed multi-tier system of selecting the Service Head fails to eliminate the risk of taking a single-handed decision by a concrete political group and selecting the Security Service Head nominee on political grounds.
  • Legalization of the so-called “ODRs” (current reserve officers)pursuant to the Statute of the Ministry of Interior approved by the 13 December 2013 Resolution N337 of the Government of Georgia, the Ministry of Interior is authorized to appoint security officers in the state institutions and authorities of special importance. NGOs have numerously criticized malpractices of the so-called “ODRs”, which are the relicts of the Soviet Union and are not found in any of the democratic states. The Coalition for an Independent and Transparent Judiciary has discussed this issue in detail at the 9 February 2015 conference, attended by the Deputy Minister of Interior, Levan Izoria and the Chairman of the Committee for Defense and Security, Irakli Sesiashvili. They have also mentioned that the current system is flawed, requiring reform. Nevertheless, draft Law proposed by the Ministry of Interior does not revoke the so-called “ODR” institute and reform the system but legalizes the “ODR” institute. Instead of the Government resolution, now the law will authorize the Security Service to appoint security officers in various agencies. The state must reject the Soviet methods of protecting country’s security and the so-called “ODR” institute. The Ministry of Interior reform will be successful only if built on respect of human rights and democratic values.
  • Personal data protection – further, given the specifics of the Service’s activities, equally important is the availability of concrete regulations on personal data protection, which would define not only time-frames of preserving various categories of personal data but forms of their destruction upon need and the regime of access of individuals to different types of personal data.[4] The issue is vastly important given that the Law of Georgia “on Personal Data Protection” does not apply to processing of data qualifying as state secret for the purposes of state security (including economic security), defense, intelligence and counter-intelligence activities.

In addition to the above, we believe it is hugely important that the consistent concept on MoI reform adequately addresses number of challenges facing the law-enforcement system and does not limit itself only to separation of the Security Service from the Ministry. For the initiated amendments to be flawless and adequate, in light of current reality we find the reform must address issues such as:

  • The problem of politicizing the law-enforcement system, and namely the policing services;
  • High degree of centralization and the risk of political influence on law-enforcement services;
  • Duplication of competences and vague functions of individual services;
  • Dangerous nature of preventive law-enforcement functions;
  • Gaps within investigation system;
  • Need to improve the system of disciplinary liability of the Ministry of Interior staff;
  • Objective and impartial investigation of offences committed by law-enforcers;
  • Introduction of high standards of transparency and accountability.

Taking into account the above views, we consider that number of issues within the proposed legislative package require further revision, so that it includes firm institutional guarantees of securing political neutrality of the Security Service, improves the accountability mechanism of this Service, and that powers granted to it by current version of the draft Law are rethought in terms of current practice and international experience.

As for the reforming of the Ministry of Interior itself, we hope the proposed amendments are only the first stage of the process, and further steps will aim to analyze problems the system is facing, hence ensuring the initiation of improved and adequate amendments consistent with a current reality.

 

——

[1] „Internal security services should not be authorised to carry out law-enforcement tasks such as criminal investigations, arrests, or detention. Due to the high risk of abuse of these powers, and to avoid duplication of traditional police activities, such powers should be exclusive to other law-enforcement agencies. “ – Recommendation 1402 (1999) of Parliamentary Assembly of the Council of Europe on Control of Internal Security Services in Council of Europe Member States;

[2] Guidebook on Understanding Intelligence Oversight, Geneva Center for Democratic Control for Armed Forces (DCAF), 2010, pp. 27-28;

[3] Guidebook on Understanding Intelligence Oversight, Geneva Center for Democratic Control for Armed Forces (DCAF), 2010, p. 30;

[4] Joint Opinion of the Venice Commission and Directorate of Human Rights of the Directorate General of the Human Rights and Rule of Law of the Council of Europe on the Draft Law Amending and Supplementing Certain Legislative Acts, Promoted by the Intelligence and Security Service of the Republic of Moldova, Par. 50, 2014;