კოალიციის განცხადება თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დანიშვნასთან დაკავშირებით

logoუარყოფითად ვაფასებთ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ 2015 წლის 16 ნოემბრის სხდომაზე მიღებულ გადაწყვეტილებას თბილისის სააპელაციო სასამართლოში შვიდი მოსამართლის კონკურსის გარეშე დანიშვნის შესახებ. მიგვაჩნია, რომ აღნიშნული პროცესი არა თუ არ ამაღლებს საზოგადოების ნდობას სასამართლო სისტემის მიმართ, პირიქით – კიდევ ერთხელ კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს როგორც საბჭოს მოქმედების მიზნებსა და მოტივებს, ასევე ზოგადად სასამართლო სისტემაში მიმდინარე რეფორმების წარმატებას.

ჯერ კიდევ 16 ნოემბერის კენჭისყრამდე სერიოზული კრიტიკის საგანი გახდა მოსამართლეთა დაწინაურების მიზნით განხორციელებული პროცედურები როგორც არასამთავრობო ორგანიზაციების ისე საქართველოს სახალხო დამცველის მხრიდან. კრიტიკა გამოითქვა მოსამართლეთა კონკურსის გარეშე დანიშვნის პროცესის ყველა ეტაპთან დაკავშირებით. კერძოდ:

  • თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დაწინაურება განხორციელდა საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის საფუძველზე, რომელიც ადგენს მოსამართლეთა კონკურსის გარეშე დანიშვნის ძალიან ბუნდოვან წესს, არ ადგენს მოსამართლეთა კონკურსის გარეშე დანიშვნის არავითარ პროცედურას ან კრიტერიუმებს და საბჭოს ანიჭებს განუსაზღვრელ დისკრეციას ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე გადაიყვანოს (დააწინაუროს) მოსამართლე ზემდგომი, იმავე ან ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში. არასამთავრობო ორგანიზაციები წლებია ვსაუბრობთ საბჭოს მიერ აღნიშნული მუხლის გამოყენების მანკიერ პრაქტიკაზე (2011-2015 წლებში ამ წესით ერთი სასამართლოდან სხვა სასამართლოში გადაყვანილ იქნა 115 მოსამართლე. შედარებისთვის, სასამართლო სისტემაში სულ დაახლოებით 230 მოსამართლეა);
  • 37-ე მუხლის გამოყენებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დაწინაურების შესახებ გადაწყვეტილება საბჭომ მიიღო ისე, რომ წინასწარ არ დაუდგენია შესაბამისი პროცედურა ან კრიტერიუმები. ასეთი პროცედურა და კრიტერიუმები საბჭომ შეიმუშავა მხოლოდ მაშინ როცა დაწინაურების მსურველ მოსამართლეებს უკვე შეტანილი ჰქონდათ საბჭოში განაცხადები. პროცედურა და კრიტერიუმები საბჭოს იერ დადგენილ იქნა ნაჩქარევად, ისე რომ დაინტერესებულ საზოგადოებას არ მიეცა ამ პროცესში მონაწილეობის რეალური შესაძლებლობა;
  • სახალხო დამცველის სერიოზული კრიტიკა დაიმსახურა მოსამართლეთა დაწინაურების მიზნით ჩატარებულმა გასაუბრების პროცესმა. სახალხო დამცველის განცხადებაში აღნიშნულია: „არ რჩება შთაბეჭდილება, რომ საბჭოს წევრების უმრავლესობა დაინტერესებულია კანდიდატების სამოსამართლო უნარებისა და შესაძლებლობის მაქსიმალურად გამოვლენითა და შეფასებით.“

საბჭოს ერთ-ერთ სხდომაზე, რომელზეც განიხილებოდა საკითხი მოსამართლეთა კონკურსის გარეშე დაწინაურების შესახებ, გამოითქვა ეჭვი, რომ არსებობდა კონკრეტული მოსამართლეების სია, ვისი გადაყვანაც იგეგმებოდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში. აღნიშნული ეჭვი კიდევ უფრო გააღრმავა პროცესის დროს დაშვებულმა ზემოაღნიშნულმა ხარვეზებმა, საბჭოს მიერ ჩატარებულმა გასაუბრებებმა და იმ ფაქტმა, რომ 29 კანდიდატიდან თბილისის სააპელაციო სასამრთლოში დაწინაურებულმა შვიდივე კანდიდატმა კენჭისყრის პირველივე ეტაპზე მიიღო საბჭოს თერთმეტიდან ათი წევრის ხმა.

2015 წლის 13 ნოემბერს საქართველოს სახალხო დამცველმა კვლავ გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც მოუწოდა იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, მოსამართლეთა დაწინაურების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას გათვალისწინებული ყოფილიყო სახალხო დამცველის მონიტორინგის შედეგები, რომელშიც, სახალხო დამცველის ინფორმაციით, ასახულია კონკრეტულ მოსამართლეთა მიმართ სახალხო დამცველის მიერ წლების განმავლობაში წარდგენილი რეკომენდაციები დისციპლინური სამართალწარმოების დაწყების შესახებ და საპარლამენტო ანგარიშები.

იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 16 ნოემბრის სხდომაზე როგორც სახალხო დამცველმა, ისე სხდომაზე დამსწრე ადგილობრივი არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებმა მოუწოდეს საბჭოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დაწინაურების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას გათვალისწინებული ყოფილიყო სახალხო დამცველის ზემოაღნიშნული მონიტორინგის შედეგები; მიგვაჩნია, რომ დაწინაურების გადაწყვეტილების მიღებამდე უაღრესად მნიშვნელოვანი იყო საბჭოს შეესწავლა და ემსჯელა მონიტორინგის ანგარიშზე, გაექარწყლებინა ეჭვები კონკრეტულ მოსამართლეთა მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით, ასევე მიეცა თითოეული კანდიდატისთვის აღნიშნულზე საკუთარი პოზიციის დაფიქსირების უფლება, რათა საბჭოს ჰქონოდა რეალური შესაძლებლობა დაეწინაურებინა მხოლოდ ის მოსამართლეები, რომლებიც უზადო პროფესიული რეპუტაციითა და მაღალი კვალიფიკაციით სარგებლობენ.

თუმცა, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ 16 ნოემბრის სხდომაზე მიიღო გადაწყვეტილება თბილისის სააპელაციო სასამართლოში შვიდი მოსამართლის კონკურსის გარეშე დანიშვნის/დაწინაურების შესახებ ისე, რომ კონკურსის გარეშე მოსამართლეთა დანიშვნის პროცესის არცერთ ეტაპზე არ ყოფილა გაზიარებული და გათვალისწინებული არაერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის, საერთაშორისო ორგანიზაციების და საქართველოს სახალხო დამცველის რეკომენდაციები.

ყოველივე ზემოაღნიშნული კიდევ უფრო აძლიერებს ეჭვებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში მოსამართლეთა დანიშვნის ობიექტურობასთან დაკავშირებით და სერიოზულ ზიანს აყენებს სასამართლოსადმი საზოგადოების ნდობას. მოსამართლეთა კონკურსის გარეშე დანიშვნის ამ პროცესში მნიშვნელოვანი იყო, რომ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს ერთმნიშვნელოვნად მოეხდინა იმის დემონსტრირება, რომ მოსამართლეთა დანიშვნის, განსაკუთრებით კი მათი დაწინაურების პროცესში საბჭოსთვის სახელმძღვანელოა მოსამართლეთა მიუკერძოებლობა და დამოუკიდებლობა და რომ დაწინაურებისას საბჭო უპირატესობას ანიჭებს სწორედ ისეთ მოსამართლეებს, რომელთა მიერ სამართლიანი სასამართლოს განხორციელება არ დამდგარა სერიოზული კითხვის ნიშნის ქვეშ არც საზოგადოების და არც ისეთი უმნიშვნელოვანესი საკონსტიტუციო ინსტიტუციის მხრიდან, როგორიც არის სახალხო დამცველი.

 

Coalition for an Independent and Transparent Judiciary Responds to the Tbilisi Appellate Court Judicial Appointments by the High Council of Justice

 

The Coalition negatively assesses the High Council of Justice’s decision from November 16, 2015 to appoint seven judges to Tbilisi Appellate Court based on a non-competitive process. We believe that this process is not only unhelpful for promoting public trust in the judiciary, but also raises questions regarding the objectives and motivation of the HCOJ and overall success of the ongoing reforms in the judicial system.

Even before the November 16 vote, the judicial promotion procedures were subjected to serious criticism both from the side of non-governmental organizations, as well as the Public Defender of Georgia. The criticism was directed towards all stages of the non-competitive appointment of judges. Specifically:

  • The promotion of judges to Tbilisi Appellate Court was carried out on the basis of Article 37 of the Organic Law on Common Courts, which sets very ambiguous rules for appointing judges without a competition. The article does not set any procedure or criteria for the non-competitive appointment of judges and provides unlimited discretion to the HCOJ to transfer (promote) judges to a higher level, the same level or lower instance courts without any substantiation. We, non-governmental organizations have been criticizing the flawed practice of applying this Article by the HCOJ (in the period of 2011-2015 the total of 115 judges have been transferred between courts on the basis of this rule. By comparison, there are 230 judges in the system);
  • The HCOJ has made a decision to promote judges to Tbilisi Appellate Court using the Article 37 without preliminarily defining appropriate procedures or criteria. These procedures and criteria were developed by the HCOJ only after the judges wishing to be promoted had already submitted their applications to the HCOJ. The procedure and criteria were set in haste, and the interested parties were deprived of a real opportunity to participate;
  • Public Defender voiced grave criticism of the interview process held for the promotion purposes. The Public Defender’s statement reads: “It does not seem that the majority of the HCOJ members are interested in fully exploring and evaluating the judicial skills and potential of the candidates.”

During one of the hearings where the issue of the non-competitive promotion was discussed, a doubt was voiced that there existed a concrete list of judges, whose appointment to Tbilisi Appeals Court was already planned. This doubt deepened due to the flawed process, the way the interviews were conducted and the fact, that each of the seven candidates who were appointed from the pool of 29 received 10 votes at the first stage of voting.

On November 13, 2015 Public Defender of Georgia once again published a statement calling on the HCOJ to consider findings of monitoring carried out by the Public Defender’s Office, which, according to PD, reflect PD’s recommendations over the years to start disciplinary proceedings against specific judges and the parliamentary reports.

At the November 16, HCOJ meeting Public Defender, as well as the domestic and international organizations present at the meeting, called on the HCOJ to take into account the PD’s monitoring findings while making appointment decisions to fill in the vacancies at Tbilisi Appellate Court. We believe that it was absolutely essential for HCOJ to study and discuss the PD monitoring report, refute the doubts regarding impartiality of specific judges and also to give each candidate a chance to respond to allegations.  This would allow HCOJ to promote only those judges, who have unblemished professional reputation and high qualification.

However, on November 16, HCOJ decided to appoint/promote seven judges to Tbilisi Appellate Court without holding a competition.   HCOJ did not consider any recommendations of local and international organizations and the Public Defender at any stage of the process.

All of the above strengthen doubts regarding objectiveness of the Tbilisi Appellate Court judicial appointments and seriously undermine public trust in the judiciary. In this process of uncompetitive judicial appointments, HCOJ had to demonstrate that in appointing and especially – promoting judges, HCOJ is guided by the principle of impartiality and independence of judges. HCOJ had to show that it promoted those judges who had executed justice in such a way that did not raise serious doubts either in the society or from such an important Constitutional body, as the Public Defender.